ຄວບ​ຄຸມ​ອຳນາດ​ຜະ​ເດັດ​ການ

The Inquirer: 02 September 2013

ຄວບ​ຄຸມ​ອຳນາດ​ຜະ​ເດັດ​ການ

Restraining Leviathan: the Case of Sombath Sompone

ວໍ​ເດນ ​ເບ​ລ​ໂລ (Walden Bello)*

ລັດ​ເປັນ​ສິ່ງ​ມີ​ຊີວິດ​ທີ່​ມັກ​ຕີ​ສອງ​ໜ້າ,​​ໃນ​ດ້ານ​ໜຶ່ງ​ຄື​ສິ່ງ​ທີ່​ຮຽກ​ວ່າ “ໜ້າ​ອ່ອນ” ໝາຍ​ເຖິງ​ການ​ລວມ​ເປັນ​ກຸ່ມ​ຂອງ​ສະ​ຖາ​ບັນ​ທີ່​ເປັນ​ຕົວ​​ແທນ​ບຸກຄົນ ​ແລະ ​ໃຫ້​ຄວາມ​ຍຸຕິ​ທຳ, ​ແຕ່​ໃນ​ຂະນະ​ດຽວ​ກັນ​ລັດ​ກໍ​ມີ “ໜ້າ​ແຂັງ” ​ເຊິ່ງໝາຍ​ເຖິງ​ໜ່ວຍ​ງານ​ຕ່າງໆ ທີ່​ສຳຄັນ​ທີ່​ສຸດ ​ແລະ ​ເຮັດ​ໜ້າ​ທີ່​ບໍລິຫານ, ຄວບ​ຄຸມ​ຄວາມ​ໝັ້ນຄົງ​ພາ​ຍ​ໃນ ​ແລະ ໝາຍ​ເຖິງ​ກອງ​ທັບ.

“ລັດ​ຊ້ອນ​ລັດ” (deep state) ​ເປັນ​ໂຄງ​ສ້າງ​ໜ່ວຍງານ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ່ງ​ກັນ​ຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ ​ໃນ​ດ້ານ​ໜຶ່ງ ອຳນາດ​ລັດ​ແບບ​ນີ້​ເຮັດ​ໜ້າ​ທີ່ປ້ອງ​ກັນ​ຄວາມ​ສະຫງົບ ​ແລະ ຄວາມ​ເປັນລະບຽບ​ຮຽບຮ້ອຍ. ​ແຕ່​ໃນ​ອີກ​ດ້ານ​ໜຶ່ງ​ກໍ​ອາດ​ຈະ​ເປັນ​ໄພ​ຄຸກ​ຄາມ​ຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ​ຕໍ່​ສິດທິ​ມະ​ນຸດ, ສິດທິ​ທາງ​ການ​​ເມືອງ, ​ແລະ ສິທິຂອງ​ພົນລະ​ເມືອງ. ບໍ່​ແມ່ນ​ເລື່ອງ​ຍາກ​ທີ່​ລັດ​ຊ້ອນ​ລັດ​ຈະ​ກ້າວ​ຂ້າມ​ເສັ້ນ​​ແບ່ງ​ບາງໆ ລະຫວ່າງ​ການ​ເຮັດ​ໜ້າ​ທີ່​ຮັກ​ສາ​ຄວາມ​​ເປັນ​ລະບຽບ​ຮຽບຮ້ອຍ ກັບ​ການ​ລະ​ເມີດ​ສິດທິ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ.

ດັ່ງ​ນັ້ນ​ຈຶ່ງ​ມີ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນ​ທີ່​ຈະ​ຕ້ອງ​​ໂອບອ້ອມ​ໜ່ວຍ​ງານ​ຮັກສາ​ຄວາມ​ສະຫງົບ​ໃຫ້​ຢູ່​​ໃນ​ກອບ​ຂອງ​ລະບຽບ​ ​ແລະ ກົດໝາຍ ​ເພື່ອ​ຈຳກັດ​ ຫຼື ປ້ອງ​ກັນ​ຢ່າງ​ເຂັ້ມ​ງວດ​ບໍ່​ໃຫ້​ມີ​ການ​ໃຊ້​ກຳລັງ​ກັບ​ປະຊາຊົນ​ຂອງ​ຕົນ​ເອງ. ນີ້​ແມ່ນ​ເຫດຜົນ​ທີ່​ກົດໝາຍ​​​ເຊັ່ນ Republic Act 10353 ​ເຊິ່ງ​ເປັນກົດໝາຍປີ 2012 ​ວ່າ​ດ້ວຍການ​ຕໍ່ຕ້ານ​ການ​ບັງຄັບບຸກຄົນ​ໃຫ້​ສູນຫາຍ​ໂດຍ​ບໍ່​ໃຈ​ສະໝັກ​ໃຈ​​​ (Anti-Enforced or Involuntary Disappearance Act) ຈຶ່ງ​ຖື​ວ່າ​ມີ​ຄວາມ​ສຳຄັນ​ທີ່​ສຸດ ​​​ເນື່ອງ​ຈາກ​ວ່າ​ເປັນ​ກອບ​ໃນ​ການ​ຄວບ​ຄຸ​ມບໍ່​ໃຫ້​ລັດ​ຜະ​ເດັດ​ການ​ຂ້າມ​ເສັ້ນ​ແບ່ງ​ລະຫວ່າງ​ການ​ປະຕິບັດຕາມ​ກົດໝາຍ​ໃນ​ການ​ປ້​ອງກັນ​ຄວາມ​ສະຫງົບ ​ແລະ ການ​ໃຊ້​ອຳນາດ​ລັດ​ເພື່ອ​ປາບ​ປາມ​ປະຊາຊົນ. ກົດໝາຍ Republic Act 10353 ​ເປັນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ສາມກົດໝາຍ​ປະຫວັດສາດສາມທີ່​ຄອບ​ຄຸມດ້ານສິດທິ​ມະນຸດ ທີ່​ໄດ້​ຜ່ານ​ການ​ຕົກລົງ​ເຫັນ​ດີ​​​​ໃນ​ສະ​ໄໝປະຊຸມສະພາ​ຄັ້ງ​ທີ 15. ສ່ວນ​ກົດໝາຍອີກ​ສອງ​ສະບັບ ກໍຄື ຮ່າງກົດໝາຍວ່າ​ດ້ວຍ​ການ​ຈ່າຍ​ຄ່າ​ຊົດ​ເຊີຍ​ໃຫ້ຜູ້​ຖືກ​​ເຄາະ​ຮ້າຍ​ຂອງ​ລັດຖະບານ​ມາກ​ອດສ (Marcos Compensation Law) ​ແລະ ຮ່າງ​ກົດໝາຍວ່າ​ດ້ວຍ​ສິດ​ຂອງ​ຊຸມ​ຊົນອົບ​ພະຍົບ​ໃນ​ປະ​ເທດ (Bill on the Rights of Internally Displaced Communities). ​ໂຊກ​ຮ້າຍ​ທີ່​ຮ່າງ​ກົດໝາຍ​ສອງ​ສະບັບ​ໄດ້​ຖືກຍົກ​ເລີກ​ໂດຍ​ປະທານ​ປະ​ເທດ ​​ໂດຍ​​ໃຊ້ເຫດຜົນຫຼອກ​ລວງ. Continue reading “ຄວບ​ຄຸມ​ອຳນາດ​ຜະ​ເດັດ​ການ”

ລາວກຳລັງພົບພໍ້ກັບແຮງຕໍ່ຕ້ານ ການສະໝັກເປັນ ຄະນະກຳມະການ ສະຫະປະຊາຊາດ

Bangkok Post: 29 ສິງຫາ 2013

ການ​ທີ່​ລັດຖະບານ​ລາວ​ເມີນ​ເສີຍ​ຕໍ່​ການ​ຫາຍ​ຕົວ​ໄປ​ຂອງ​ ສົມບັດ ສົມ​ພອນ ​ເຊິ່ງ​ເປັນ​ນັກ​ກິດຈະກຳ​ ຈະ​ກາຍ​ເປັນ​ອຸປະ​ສັກ​ຕໍ່​ຄວາມ​ພະຍາຍາມ​ທີ່​ຈະ​ສະໝັກ​ເຂົ້າ​ເປັນ​ສະມາ​ຊິກ​ຄະນະ​ກຳມະການ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ແຫ່ງ​ສະຫະ​ປະຊາ​ຊາດ (United Nations Human Rights Council) ​ຕາມ​ການ​ໃຫ້​ຄວາມ​ເຫັນ​ຂອງ​ສະມາຊກສະພາ​ເອີຣົບມື້ວານ​ນີ້

ທ່ານ ​ໂຊ​ເຣນ ຊອນ​ເດີ​ກາດ (Soren Sondergaard) ສະມາຊິກ​ສະພາ​ແຫ່ງ​ສະຫະພາບ​​ເອີຣົບກ່າວ​ວ່າ ທາງ​ການ​ລາວ​ແຈ້ງ​ກັບ​ຕົນ​ ລະຫວ່າງ​ການ​ໄປ​ຢ້ຽມຢາມ​ປະ​ເທດລາວ ທີ່​ເປັນ​ປະ​ເທດ​ບໍ່​ມີ​ທາງ​ອອກ​ສູ່​ທະ​ເລ ວ່າ ພວ​ກ​ເຂົາ​ເສຍ​ໃຈ​ກ່ຽວ​ກັບ​ການ​ຫາຍ​ຕົວ​ໄປ​ຂອງ​ທ້າວ ສົມບັດ ​ແຕ່​ທາງ​ການ​ລາວ​ບໍ່​ໄດ້​ສະ​ແດງ​ທ່າ​ທີ​ຈະ​​ແກ້​ໄຂ​ບັນຫາ​ເລື່ອງ​ນີ້​ເລີຍ

​ເປັນ​ເລື່ອງ​ໜ້າ​ເສຍ​ໃຈ​ທີ່​ລັດຖະບານ​ລາວ​ຍັງ​ຢູ່​ໃນ​ສະພາບ​ທີ່​ປະຕິ​ເສດ​ຄວາມ​ຮັບຜິດ​ຊອບ​ ​ທ່ານ ຊອນ​ເດີ​ກາດ​ຈາກ​ປະ​ເທດ​ເດນ​ມາກ​ໄດ້​ກ່າວ​ໄວ້

​ເຖິງ​ວ່າ​ຈະ​ບໍ່​ເປັນ​ທີ່​ຈະ​ແຈ້ງວ່າ​ເຈົ້າ​ໜ້າ​ທີ່​ຂອງ​ລັດ​ມີ​ສ່ວນ​ກ່ຽວຂ້ອງ​ກັບ​ການ​ຫາຍ​ຕົວ​ໄປ​ຄັ້ງ​ນີ້ ຫຼື​ບໍ່ ​ແຕ່ລັດຖະບານ​ກໍ​ຕ້ອງ​ຮັບຜິດຊອບ​ສືບສວນ​ສອບ​ສວນ​ຄະດີ​ນີ້ ຜູ້ກ່ຽວ​ໄດ້​ກ່າວ​ໄວ້

ຄະນະ​ຂອງ ​ທ່ານ ​ຊອນ​ເດີ​ກາດ ​ເຊິ່ງປະ​ດ້ວຍທີ່​ປຶກສາ​ຄັນ​ເບ​ນຢຽມ ​ແລະ ນັກ​ກິດຈະກຳ​ຄົນ​ປະ​ເທດ​ອິ​ນ​ໂດ​ເນ​​ເຊຍ ​ເດີນທາງ​ໄປ​ຢາມ​ປະ​ເທດ​ລາວ​ເປັນ​ເວລາ​ສາມ​ວັນ ​ເມື່ອ​ຕົ້ນ​ອາທິດ​ນີ້

ທາງ​ຄະນະ​​ໄດ້​ເຂົ້າ​ພົບ​ທ່ານ ​ໄຊ​ສົມ​ພອນ ພົມວິຫານ ຮອງ​ປະ​ທານ​ສະພາ​ແຫ່ງ​ຊາດ ທ່ານ ​ໄຊ​ຍະ​ການ ສີ​ສຸ​ວົງ ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງການ​ກະຊວງ​ການ​ຕ່າງປະ​ເທດ ​ແລະ ທ່ານ ສີສະ​ຫວາດ ຄຳ​ສາລີ ຮອງ​ຫົວໜ້າ​ຫົມ​ເອີຣົບ ​ແລະ ອາ​ເມ​ລິ​ກາ ກະຊວງ​ການ​ຕ່າງປະ​ເທດ​ລາວ

ສົມບັດ ​ເຊິ່ງ​ເປັນ​ຜູ້ນຳ​ພາ​ດ້ານ​ການ​ພັດທະນາ​ການ​ສຶກສ ​ແລະ ການ​ພັດທະນາ​ແບບ​ຍືນ​ຍົງ ​ແລະ ​ເປັນ​ທີ່​ເຄົາລົບນັບຖື​ເປັນ​ຢ່າງ​ສູງ​ໃນ​ລາວ ​ແລະ ຍັງ​ເປັນ​ຜູ້​ໄດ້​ຮັບ​ລາງ​ວັນຣາມອນ ​​ແມັກ​ໄຊ​ໄຊ ສາຂາ​ຜູ້ນຳ​ຊຸມ​ຊົນ​ເພື່ອ​ປີ 2005 ​ໄດ້​ຫາຍ​ຕົວ​​ໄປ​ໃນ​ຕອນ​ຄໍ່າ​ຂອງ​ວັນ​ທີ 15 ທັນວາ ຂອງ​ປີ​ທີ່​ແລ້ວ ທີ່​ນະຄອນຫຼວງ​ວຽງ​ຈັນ

Continue reading “ລາວກຳລັງພົບພໍ້ກັບແຮງຕໍ່ຕ້ານ ການສະໝັກເປັນ ຄະນະກຳມະການ ສະຫະປະຊາຊາດ”

ເສຣີພາບໃນລາວ ຈະງອກງາມບໍ່ໄດ້

ວິທາຍຸ ເອເຊັຍເສຣີ: 09 ກໍລະກົດ 2012

ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ນັກພັທນາ ຊຸມຊົນ ແບບຍືນຍົງ

ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ຖືກຈັບ ຫລື ຖືກລັກພາຕົວ ກໍຍ້ອນ ພຍາຍາມ ປູກຝັງ ແນວຄິດ ທີ່ມີ ເສຣີພາບ ໃຫ້ຊາວໜຸ່ມ ວັຍລຸ້ນ ລາວ.

ນັກການທູດ ຕ່າງປະເທດ ໃນ ນະຄອນຫລວງ ວຽງຈັນ ຜູ້ ຂໍສງວນຊື່ ເປີດເຜີຍຕໍ່ RFA ໂດຍ ອ້າງອີງໃສ່ ການ ສົນທະນາ ຢ່າງບໍ່ເປັນ ທາງການ ກັບ ເຈົ້າໜ້າທີ່ ຂັ້ນສູງ ຂອງ ພັກ ປະຊາຊົນ ປະຕິວັດ ລາວ ທີ່ໄດ້ເວົ້າ ເຖິງສາເຫດ ສໍາຄັນ ທີ່ເຮັດໃຫ້ ການນຳ ຂອງ ພັກ-ຣັຖ ສປປລາວ ບໍ່ໄວ້ວາງໃຈ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ທີ່ທ່ານ ພຍາຍາມ ປູກຝັງ ແນວຄິດ ທີ່ມີ ເສຣີພາບ ໃຫ້ແກ່ ເຍົາວະຊົນ ລາວ ລຸ້ນໃໝ່.

ແລະໃນ ກໍຣະນີ ທີ່ຖືເປັນ ການທ້າທາຍ ຕໍ່ອຳນາດ ແລະ ການນຳຂອງພັກ ຢ່າງຈະແຈ້ງ ທີ່ສຸດ ກໍຄືເຣື່ອງ ທີ່ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ໄດ້ ຂຽນຈົດໝາຍ ໃນນາມ ປະທານ ກອງປະຊຸມ ພາກ ປະຊາສັງຄົມ ເຊື້ອເຊີນ ມາດາມ ອອງຊານຊູຈີ ຜູ້ນຳພັກ ສັນນິບາດ ແຫ່ງຊາດ ເພື່ອ ປະຊາທິປະຕັຍ ພະມ້າ ໃຫ້ມາຮ່ວມ ກອງປະຊຸມ ສຸດຍອດ ເອເຊັຽ-ຢູໂຣບ ຄັ້ງທີ 9  ໃນຊ່ວງ ທ້າຍ ປີ 2012.

ແລະການທີ່ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ມີຄວາມໃກ້ຊິດ ກັບ ອົງການ ອະນຸຮັກ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ທັມມະຊາດ ທັງໃນ ປະເທດໄທ ແລະ ຣະດັບ ສາກົລ ຊຶ່ງມີບົດບາດ ສຳຄັນ ໃນການ ຄັດຄ້ານ ແຜນການ ສ້າງ ເຂື່ອນໃສ່ ແມ່ນໍ້າຂອງ ໃນລາວ ແລະ ໄດ້ປະທ້ວງ ແຜນການ ກໍ່ສ້າງ ເຂື່ອນ ໄຊຍະບູລີ ໃນໂອກາດ ທີ່ ສປປລາວ ເປັນເຈົ້າພາບ ກອງປະຊຸມ ອາເຊັມ ນັ້ນ ກໍຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ ການນຳຂອງ ພັກ ປະຊາຊົນ ປະຕິວັດ ລາວ ເກີດຄວາມ ຣະແວງ ສົງສັຍ ໃນບົດບາດ ຂອງ ທ່ານ ສົມບັດ ຫລາຍຂຶ້ນ.

ເຣື່ອງ ດັ່ງກ່າວ ເປັນທີ່ມາ ຂອງ ການລັກພາຕົວ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ. ພ້ອມກັນນັ້ນ ນັກການທູດ ທ່ານນີ້ ຍັງໃຫ້ ທັສນະວ່າ ວິທີການ ທີ່ ທາງການລາວ ພວມດໍາເນີນ ຢູ່ນີ້ ຄືເຮັດໃຫ້ ເຣື່ອງ ການ ຫາຍສາບສູນ ຂອງ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ຄ່ອຍໆ ຈາງຫາຍໄປ ຈາກ ຄວາມສົນໃຈ ຂອງ ສັງຄົມ ພາຍໃນລາວ ຄືກັບ ກໍຣະນີ ການຈັບ ນັກສຶກສາ ແລະ ປັນຍາຊົນ ລາວ ທີ່ເຄີຍ ພຍາຍາມ ຮວມຕົວ ຮຽກຮ້ອງ ປະຊາທິປະຕັຍ ໃນລາວ ໃນປີ 1999.

ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​​​ຫາ​ກໍ​ປາກົດ​ກ່ຽວ​ກັບ​​ການ​ລັກ​ພາ​ຕົວ​ນັກ​ພັດທະນາ​ພາກ​ປະຊາສັງຄົມຄົນ​ລາວ

ABC Radio Australia: 14 June 2013

ທ່ານ​ສາມາດ​ຮັບ​ຟັງ​ການ​ສຳພາດ​ລະຫວ່າງ ABC ແລະ ອົງການ​ນິລະ​ໂທດ​ກຳ (Amnesty International) ໄດ້​ທີ່​ນີ້, ຫຼື ອ່ານ​​ບັນທຶກ​ການ​ສົນ​ທະນາ​ໄດ້​​​ໃນ​ລຸ່ມ​ນີ້.

​ນັບ​ເປັນ​ເວລາ 6 ​ເດືອນທີ່ສົມບັດ ສົມ​ພອນ ຜູ້ນຳ​ພາ​​ພາກປະຊາ​ສັງຄົມລາວ​ທີ່​​ໂດດ​​ເດັ່ນ​ໄດ້ຫາຍ​ຕົວ​ໄປ. ​ເຫດການ​ການ​ລັກ​ພາ​ຕົວ​​ເກີດ​ຂື້ນທີ່ໜ້າ​ປ້ອມ​ຕຳຫຼວດ​ໃນ​ນະ​ຄອນ​ຫຼວງ​ວຽງ​ຈັນ ​ໄດ້​ປາກົດ​ໃຫ້​ເຫັນ​ໃນ​ພາ​ບບັນທຶກ​ກ້ອງ​ວົງ​ຈອນ​ປິດ.

ຫຼາຍຂົງ​ເຂດ​ພາກ​ພື້ນ ລວມທັງສະຫະລັດ​ອາ​ເມ​ລິ​ກາ ​ແລະ ສະຫະພາບ​ເອີຣົບ ​ໄດ້​ສ​ະ​ແດງ​ຄວາມ​ເປັນ​ກັງວົນ​ຕໍ່​ຊະ​ຕາ​ກຳ​ຂອງ​ສົມບັດ.Screen Shot 2013-06-14 at 21.33.33 PM

ເຈົ້າໜ້າ​ທີ່​ລາວ​​​ໄດ້​​ອອກ​ຖະ​ແຫຼ​ງການວ່າ​ພວກ​ເຂົາ​ກຳລັງ​ດຳ​ເນີນ​ການສືບສວນ​ສອບ​ສວນ​ກໍລະນີ​ດັ່ງກ່າວ ​ແຕ່​ຈົນ​ເຖິງ​ປັດຈຸບັນ​ກໍ​ຍັງ​ບໍ່​ມີ​ຄວາມ​ຄືບ​ໜ້າ​ໃດໆ​ເລີຍ​.

ມໍ່ໆ​ນີ້ ພາບ​ບັນທຶກ​ຈາກ​ກ້ອງ​ວົງ​ຈອນ​ປິດ​ໄດ້​ຖືກ​ນຳ​ໄປວິ​ເຄາະ​ເພີ່ມ​​ເຕີມ ​ແລະ​ໄດ້​ເປີດ​ເຜີຍ​ຂໍ້​ມູນ​​ໃໝ່​ເພີ່ມ​ເຕີມ ກ່ຽວ​ກັບ​ເຫດການ​ທີ່​ເກີດຂື້ນ​​ໃນ​ຕອນ​ແລງ​ວັນ​ທີ 15 ທັນວາ 2012.

ຂໍ້​ມູນ​ດັ່ງກ່າວ​ຖືກ​ບັນທຶກ​ໄວ້​ໃນ​ບົດ​ລາຍ​ງານ​ຈາກ​ອົງການ​ນິລະ​ໂທດ​ກຳ​ສາກົນ (Amnesty International) ​ໂດຍ​ມີ​ຊື່ວ່າ ‘Caught on camera – the enforced disappearance of Sombath Somphone’.

ຜູ້ສຳ​ພາດ: ຣິຊາດ ອີ​ວາດ​ທ໌ (Richard Ewart)

ຜູ້​ໃຫ້​ສຳ​ພາດ: ​ຣູ​ເພີດ ອາບ​ບອດ​ (Rupert Abbott), ນັກ​ຄົ້ນຄວ້າ​ກ່ຽວ​ກັບປະ​ເທດ​ລາວ, ອົງການ​ນິ​ໂທ​ດກຳ​ສາກົນ

ອາບ​ບອດ: ​ໃນ​ບົດ​ລາຍ​ງານ Caught on Camera, ​​ພວກ​ເຮົາ​ຄຳ​ນຶງ​ເຖິງ​ເນື້ອ​ໃນ 3 ​ເລື້ອງ ທີ່​ມາ​ທີ່​ໄປຂອງ​ການ​ຫາຍ​ຕົວ​ໄປ​ຂອງ​ສົມບັດ, ​​ເກີດ​ຫຍັງ​ຂື້ນ​​ກ່ອນ​ມື້​ວັນ​ທີ 15 ທັນວາ 2012 ​ແລະ ​ພວກ​ເຮົາ​ໄດ້​ຄົ້ນ​ພົບ​ວ່າ​ແທ້​ຈິງ​ແລ້ວ​ມັນ​ມີ​ສັນ​ຍານ​ວ່າ​ເຈົ້າ​ໜ້າ​ທີ່​ໄດ້​ພະຍາຍາມ​ກີດ​ກັນ​ສົມບັດ​ໃນ​ສັງຄົມ​​ເຊິ່ງນຳ​ມາສູ່​ການ​ຫາຍ​ຕົວ​ໄປ​. ​ແລ້ວ​ເຮົາ​ຈະ​​ເບິ່ງ​​ໄປ​ເຖິງ​ສິ່ງ​ທີ່​ເກດ​ຂື້ນ​ໃນ​ມື້​ນັ້ນ ​ແລະ ​​ກ່າວ​ເຖິງ​ພາ​ບບັນທຶກ​ຈາ​ກກ້ອງ​ວົງ​ຈອນ​ປິດ​ທີ່​ສົມບັດ​ໄດ້​ຖືກ​​ເອີ້ນ​ໃຫ້​ຢຸດ​ຢູ່​ປ້ອມ​ຕຳ​ຫຼວດ ​ແລ້ວ​ກໍຖື​ກ​ເອົາ​ຕົວ​ໄປ​​ກັບ​ລົດ​ກະບະ​ທີ່​ເປີດ​ໄຟ​ຂໍ​ທາງ​ຢູ່​ນັ້ນ. ​ໃນ​ການ​ວິ​ເຄາະ​ພາບ​ຈາກ​ກ້ອງ​ວົງ​ຈອນ​ປິດ​​ເຊິ່ງທາງ​ຄອບຄົວ​ສົມບັດ​ບັນທຶກ​ມາ​ໄດ້ ພວກ​ເຮົາພົບ​ວ່າ​ໃນ​ນັ້ນ​ປາກົດ​ມີ​ມື​ປືນ​ຢູ່​ໃນ​ພາບ​ບັນທຶກ​ນັ້ນ ​​ເຫັນ​ວ່າ​ມີ​ການ​ຍິງ​ປືນ​​ເກີ​ດໃນ​​ເຫດການ​ມື້​ນັ້ນ. ​ເຫດຜົນ​ທີ່​ສິ່ງ​ນີ້​ມີ​ຄວາມ​ສຳຄັນ​ຫຼາຍ​ ​​ຍ້ອນ​ວ່າ​ຕຳ​ຫຼວດ​​ໄດ້​ພະຍາຍາມ​ເວົ້າ​ວ່າ​ສະຖານະ​ການ​ໃນມື້​ນັ້ນ​ເປັນ​ປົກກະຕິ ບໍ່​ມີ​ຫຍັງ​ຜິດ​ສັງ​ເກດ​ແຕ່​ຢ່າງ​ໃດ. ​ບາດ​ນີ້ ສຳລັບ​ພວກ​ເຂົາ ການ​ເວົ້າ​ວ່າ​ໃນ​​​ເຫດການ​ມື້​ນັ້ນ​ມີ​ມື​ປືນ​ນຳ ກໍ​ຄື​ຊິ​ຟັງ​ຄື​ວ່າ​ເປັນ​ເລື່ອງ​ບໍ່​ເປັນຕາ​ເຊື່ອ. ພວກ​ເຮົາຍັງ​ໄດ້​ພິຈາລະນາ​ພາຍ​ຫຼັງ ​​ການ​ສືບສວນ​ສອບ​ສວນຂອງ​ຕຳຫຼວດບໍ່​​ເປັນໜ້າ​ໜ້າເຊື່ອ​ຖືທັງ​ໝົດ ຂໍ້​ສະຫຼຸບ​ທີ່​​ແປ​ກປະຫຼາດ​ເຫຼົ່າ​ນັ້ນ​ທີ່​ວ່າ​ສະຖານະ​ການ​ເປັນ​ປົກກະຕິ​ທີ່​ຈະ​ມີ​ຄົນ​ຖືກ​ຕຳຫຼວດ​ເອີ້ນ​ໃຫ້​ຢຸດ​ຢູ່​ປ້ອມ​ຕຳຫຼວດ​ແລ້ວ​ຖືກ​ເອົາ​ຕົວ​ໄປ ພ້ອມ​ທັງ​ມີ​ມື​ປືນ​ປາກົດ​ໃນ​​ເຫດການ​ນັ້ນ​. ​ແລະ ພ້ອມ​ດຽວ​ກັນ ການ​ປະຕິ​​ເສດ​ຄວາມ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ​ທີ່​ປະ​ເທດ​ຕ່າງໆ ​ໄດ້​ສະ​ເໜີ​ໄປ ​ຕົວຢ່າງ​ວ່າການ​ຂໍ​ເບິ່ງ​ພາບ​ບັນທຶກ​ຈາກ​ກ້ອງ​ວົງ​ຈອນ​ປິດ​ທີ່​ເປັນ​ຕົ້ນ​ສະບັບ, ການ​ນຳ​​ໄປວິ​ເຄາະ, ການ​ລະບຸ​ປ້າຍ​ລົດ, ການ​ພະຍາຍາມ​ລະບຸ​ບຸກຄົນ​ຕ່າງໆ​ທີ່ຢູ່​ໃນ​ເຫດການ​ມື້​ນັ້ນ. ອົງການ​ນິລະ​ໂທດ​ກຳ ພວກ​ເຮົາ​ໄດ້​ພະຍາຍາມ​ໄປ​ຢ້ຽມຢາມ​ປະ​ເທດ​ລາວ​ເພື່ອ​ສົນທະນາ​ເຖິງ​ກໍລະນີ​ດັ່ງກ່າວ​ພ້ອມກັບ​​ເລື່ອງ​ອື່ນໆ ​ແລະ ພວກ​ເຮົາ​ໄດ້​ພະຍາຍາມ​ຂໍເຂົ້າ​ພົບ​ເຈົ້າ​ໜ້າ​ທີ່​ລະດັບ​ສູງ​ຂອງ​ລາວ​ທີ່ຢູ່​ຕ່າງປະ​ເທດ ​​ເຊິ່ງກໍ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ປະຕິ​ເສດຄຳ​ຂໍ​. Continue reading “ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​​​ຫາ​ກໍ​ປາກົດ​ກ່ຽວ​ກັບ​​ການ​ລັກ​ພາ​ຕົວ​ນັກ​ພັດທະນາ​ພາກ​ປະຊາສັງຄົມຄົນ​ລາວ”

ຄອບຄົວຂອງນັກ​ພັດທະນາ​ສັງຄົມຜູ້ທີ່​ຫາຍ​ຕົວ​ໄປ​ສົມຄວນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອ ​ແລະ ​ໄດ້​ຮັບ​ຄຳ​ຕອບ

ເດິ​ເນ​ຊັ່ນ: 16 ​​ເມສາ 2013

30203977-01_big

ສົມບັດ ສົມພອນ ນັກພັດທະນາ ສັງຄົມລາວໄດ້ຖືກລັກພາຕົວ ໄປເມື່ອ ເດືອນທັນວາປີແລ້ວນີ້ ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແຕ່ບໍ່ມີເຈົ້າໜ້າທີ່ຜູ້ໃດເລີຍ ທີ່ຢາກຈະເປີດເຜີຍເບາະ ແສວ່າລາວຫາຍຕົວໄປໃສ ຫຼື ຊາຕາກຳຂອງລາວຕອນ​ນີ້ເປັນແນວໃດ.

ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 15 ​​​ເດືອນທັນວາປີທີ່ ຜ່ານມາ ທີ່ ສົມບັດ ສົມພອນ ນັກພັດທະນາສັງຄົມ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ໄດ້ ຮັບລາງວັນແມັກໄຊໄຊໄດ້ຫາຍ ຕົວໄປ ເຮັດໃຫ້ ອຶງ ຊຸຍມິງ (Ng Shui Meng) ຜູ້ເປັນພັນລະຍາ ຕ້ອງໄດ້ໃຊ້ເວລາເກືອບທັງໝົດຂອງ ຕົນເອງໄປກັບການຮຽກຮ້ອງຂໍຄວາມເປັນທໍາ ແລະ ຊອກຫາຫົນທາງ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຕົວສາມີກັບຄືນ ມາຫາ ຄອບຄົວຢ່າງປອດໄພ, ​ເຊິ​ງຖືວ່າເປັນການໃຊ້ຊີວິດຕໍ່ສູ້​ກັບ​ຄວາມຍາກລຳບາກ ​​ໃນ​ແຕ່​ລະ​ມື້ໂດຍທີ່ຈົນເຖິງປັດຈຸບັນກໍຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບໝາກຜົນໃດໆ ເລີຍ.

ຄັ້ງສຸດທ້າຍທີ່ເຫັນສົມບັດ ແມ່ນລາວກໍາລັງຂັບລົດຈິບໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະຖືກຕໍາຫຼວດ ເອີ້ນໃຫ້ ຢຸດຢູ່ທີ່ປ້ອມຕຳຫຼວດ ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນກໍເຫັນມີຄົນຂັບລົດກະບະມາເອົາຕົວລາວໄປ.

ແນ່ນອນຄົນໃນຄອບຄົວຂອງສົມບັດ ເຊິ່ງກໍລວມທັງແມ່ໄວອາຍຸ 85 ປີ ຕ່າງກໍມີຄວາມກັງວົນເຖິງທີ່ ສຸດຕໍ່ຊາຕາກຳຂອງສົມບັດ. ແມ່ຂອງລາວທີ່ເຖົ້າແກ່ຫຼາຍແລ້ວ ແລະ ບໍ່ຄ່ອຍມີເຫື່ອມີແຮງກໍ ຍັງຄົງລໍຖ້າຢ່າງມີຄວາມຫວັງວ່າຈະເຫັນໜ້າລູກຊາຍກົກຂອງຕົນກັບມາຫາໃນຊ່ວງບຸນປີໃໝ່ລາວ.

ເປັນເລື່ອງລຳບາກໃຈສຳລັບ ຊຸຍມິງ ທີ່ຈະຕ້ອງອະທິບາຍໃຫ້ກັບແມ່ຂອງສາມີຕົນເອງວ່າຍ້ອນຫຍັງ ສົມບັດຈຶ່ງຖືກເອົາຕົວໄປ ແລະ ຍ້ອນຫຍັງຜູ້ຄົນທີ່ມີອຳນາດຈຶ່ງປະຕິເສດບໍ່ຢາກໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ ຊອກຫາຕົວ ຫຼື ​ອະທິບາຍ​ຂໍ້​ສັນນິຖານກ່ຽວກັບການຫາຍຕົວໄປຂອງສົມບັດ.

ສົມບັດເກີດໃນຄອບຄົວທຸກຍາກຢູ່ທີ່ບ້ານດອນຂຽວ, ແຂວງຄຳມ່ວນ ແລະຊ່ວງຕົ້ນຂອງຊີວິດໄດ້ ຕໍ່ສູ້ກັບ ຄວາມທຸກຍາກລຳບາກ, ຄວາມຫິວໂຫຍ, ແລະ ຄວາມບໍ່ປອດໄພ. ລາວແລະຄອບຄົວຕ້ອງໄດ້ ຊອກຫາ ບ່ອນອົບພະຍົບໃນຊ່ວງສົງຄາມອິນດູຈີນ ຊຸມປີ 1960. ສົມບັດກໍຄືກັບຄົນອື່ນໆ ທີ່ໂຊກດີ ໄດ້ຮັບໂອກາດ​ເດີນທາງໄປຕ່າງປະເທດ ແລະ ມີຜູ້​ຍື່ນໂອກາດ​ໃຫ້ສາມາດພັກອາໃສຢູ່ຕ່າງປະເທດ​ໄດ້ຢ່າງຖາວອນ, ແຕ່ວ່າລາວຫາກເລືອກທີ່ຈະກັບມາບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງລາວ ແລະ ທຸ່ມເຫື່ອເທແຮງໃຫ້ກັບການເຮັດວຽກເພື່ອຊ່ວຍ ເຫຼືອປະເທດຂອງຕົນເອງ ແລະ ເພື່ອນຮ່ວມຊາດ ໃຫ້ມີການພັດທະນາ​ທີ່ດີຂື້ນ.

Continue reading “ຄອບຄົວຂອງນັກ​ພັດທະນາ​ສັງຄົມຜູ້ທີ່​ຫາຍ​ຕົວ​ໄປ​ສົມຄວນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອ ​ແລະ ​ໄດ້​ຮັບ​ຄຳ​ຕອບ”

ທ່ານແກຣີ ລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຂອງ ສະຫະຣັດອະເມຣິກາຮຽກຮ້ອງມາຍັງ ສປປລາວ ໃນກໍລະນີຂອງບຸກຄົນທີ່ຫາຍຕົວໄປ

New York Times: 24 March 2013

ໂດຍ Jane Perlez

ວຽງຈັນ, ປະເທດລາວ – ມື້ທີ 100 ຊຶ່ງເປັນການຫາຍສາບສູນຂອງນັກຊ່ຽວຊານ ຄົນລາວດ້ານການກະເສດທີ່ຈົບ ການສຶກຈາກສະຖາບັນການສຶກສາອະເມຣິກັນ,  ລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຂອງສະຫະຣັດອະເມຣິກາ ທ່ານຈອນແກຣີ ໄດ້ຮຽກຮ້ອງ ມາຍັງລັດຖະບານລາວໃນວັນຈັນ ໃຫ້ປະກາດໃຫ້ມວນຊົນຊາບ ຜົນຂອງການສືບ ສວນວ່າ ໄດ້ມີຫຍັງແດ່ ເກີດຂຶ້ນກັບສົມບັດ, ແລະກໍໃຫ້ສົມບັດກັບຄືນສູ່ຄອບຄົວ ຂອງລາວ.

ຖະແຫຼງການຂອງທ່ານແກຣີ ເປັນຖະແຫຼງການເທື່ອທີສອງຂອງສະຫະຣັດ ອະເມຣິກາ ຫຼັງຈາກ ສົມບັດສົມພອນ ອາຍຸ 60 ປີ ໄດ້ຖືກເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດ ຢຸດລົດຈິບຂອງລາວ ຢູ່ຖະໜົນໃຫຍ່ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໃນວັນທີ 15 ທັນວາ 2012. ຖະແຫຼງການນັ້ນ ໄດ້ປະກາດຢູ່ກະຊວງຕ່າງປະເທດ ທີ່ກຸງ ວໍຊິງຕັນ ໃນມື້ວັນທິດໃນຂະນະທີ່ ທ່ານແກຣີຢ້ຽມຢາມປະເທດອີຣັກ.Sombath-prayer

ການປະຕິເສດຂອງລັດຖະບານລາວ ທີ່ບໍ່ຮັບຮູ້ ຄວາມຮັບຜິດຊອບໃດໆ ວ່າທ່ານ ສົມບັດຢູ່ໃສນັ້ນ ໄດ້ເພີ້ມ ຄວາມຢ້ານກົວກ່ຽວກັບຄວາມປອດໄພຂອງ ທ່ານສົມບັດ ແລະກໍພາໃຫ້ມີການຕຳໜິຮຸນແຮງທີ່ບໍ່ເຄີາມີມາ ຈາກ ສະຫະຣັດອະເມຣິກາ, ປະເທດຢູໂຣບແລະສິງກະໂປ (ພັນລະຍາຂອງທ່ານສົມບັດເປັນຄົນ ເຊື້ອຊາດ ສິງກາໂປ).

ປະເທດລາວເປັນປະເທດໜຶ່ງທີ່ຍາກຈົນ ມີປະຊາກອນ 6 ລ້ານຄົນ ໃນແຖບ ແມ່ນໍ້າຂອງ, ລາວເປັນປະເທດ ກອມມູນິສຕ໌ ທີ່ມີຜູ້ນຳປະກອບດ້ວຍຜູ້ຫຼັກແຫຼ່ງ ຂອງຂະບວນການປະເທດລາວທີ່ເປັນຂະບົດ ໄດ້ເອົາໄຊຊະນະໃນປີ 1975 ຈາກລັດຖະບານ ທີ່ມີສະຫະຣັດອະເມຣິກາໜູນຫຼັງ.

ລັດຖະບານໄດ້ມີຄວາມໄກ້ຊິດທະວີຄູນກັບປະເທດຈີນ ທີ່ເປັນເພື່ອນບ້ານທາງພາກເໜືອ. Beijing ໄດ້ລົງທຶນກໍ່ສ້າງຫຼາຍໂຄງການພື້ນຖານອັນສຳຄັນຂອງລາວ ແລະ ປະກອບສ່ວນໃນລະບົບການຮັກສາຄວາມປອດໄພ ໃຫ້ປະຊາຊົນ, ລວມທັງ ການຕິດຕັ້ງກ້ອງຖ່າຍຮູບວົງຈອນປິດ ທີ່ບັນທຶກເອົາຮູບຂອງສົມບັດຕອນສຸດທ້າຍ ກ່ອນສົມບັດ ຖືກຫາຍຕົວໄປ.

2 ມື້ ຫຼັງຈາກສົມບັດບໍ່ໄດ້ກັບມາເຮືອນ ໃນວັນເສົາຂອງເດືອນທັນວານັ້ນ ພັນລະ ຍາຂອງສົມບັດ ນາງຊຸຍມິງ ພ້ອມ ດ້ວຍໝູ່ເພື່ອນຫຼາຍຄົນ ກໍໄດ້ໄປຫາ ສະຖານີ ຕຳຫຼວດນະຄອນບານ ແລະເບິ່ງວິດີໂອຈາກກ້ອງຖ່າຍຮູບວົງຈອນປິດ ທີ່ຕິດຕັ້ງ ໃກ້ປ້ອມຕຳຫຼວດບ່ອນຢຸດລົດທ່ານສົມບັດສົມພອນ.

ໃນຂະນະທີ່ ວີດີໂດ ໄດ້ສາຍຢູ່ນັ້ນ ຊຸຍມິງແລະໝູ່ຂອງລາວໄດ້ອັດເອົາ ດ້ວຍ ໂທລະສັບມືຖື. ຮູບທີ່ມີໃນວີດີໂອນັ້ນ ໄດ້ອອກກະຈາຍໃນ ຢູທູບ ແລະ ແວບ ໄຊຕ໌ sombath.org ທີ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການເຜີຍແຜ່ສາກົນ ເພື່ອໃຫ້ມີການໄປ ເຖິງຈຸດຕົ້ນຕໍ ຂອງການຫາຍສາບສູນຂອງສົມບັດສົມພອນ.

ກ້ອງວີດີໂອຄົບວົງຈອນປິດ ເວລານັ້ນຍາກທີ່ຈະພິສູດ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ທ່ານ ສົມບັດ ຖືກຢຸດລົດ ອອກຈາກ ລົດຈິບຂອງລາວ ແລະຍ່າງໄປທາງບ່ອນກວດກາ ຂອງຕຳຫຼວດ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນມາ ຄົນຂີ່ລົດຈັກກໍມາ ຈອດລົດຈັກໄວ້ ແລ້ວຂື້ນລົດຈິບ ຂອງທ່ານສົມບັດ ແລ້ວຂັບລົດຈິບໜີໄປ. ບໍ່ທໍ່ໃດນາທີ ມີລົດກະບະສີຂາວ ຄັນ ໜຶ່ງ ມາໃນເຫດການ ນັ້ນຊຶ່ງ ມີ 2 ຄົນ ອອກມາ ແລະທ່ານສົມບັດກໍຂື້ນລົດ ກະບະໄປນຳພວກຂະເຈົ້າ. ລົດກະບະກໍຂັບອອກໄປເລີຽ.

ເຈົ້າໜ້າທີ່ສະຖານທູດໄດ້ເວົ້າວ່າ ສະຖານທູດອະເມຣິກັນປະຈຳວຽງຈັນໄດ້ສະເໜີດ້ານວິຊາການ ໃຫ້ລັດຖະບານລາວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ ວິດີໂອທີ່ບັນທຶກການຈາລາ ຈອນນັ້ນ ໃຫ້ມີຄຸນນະພາບຕື່ມ ພາໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ ປ້າຍຂອງລົດຈັກ ແລະລົດ ກະບະ. ລັດຖະບານປະຕິເສດການສະເໜີ.

ສ່ວນໃຫຍ່ ການຊ່ວຍເຫຼືອຂອງສະຫະຣັດອະເມຣິກາຕໍ່ລາວ ສຸມໃສ່ດ້ານ ສາທາ ລະນະສຸກແລະການກູ້ລະເບີດ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແຕກ ເຫຼືອຈາກການຖິ້ມລະເບີດທີ່ ສະຫະຣັດໄດ້ປະຕິບັດ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ວຽດນາມເໜືອ ເອົາລາວເປັນເສັ້ນທາງ ລຳລຽງ ແລະຂົນທະຫານໃນສົງຄາມວຽດນາມ.

ນັກການທູດໄດ້ເວົ້າວ່າ ສະຫະຣັດອະເມຣິກາແລະປະເທດຢູໂຣບ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ ຂົ່ມຂູ່ຕັດການຊ່ວຍເຫຼືອໃຫ້ລາວ ເນື່ອງດ້ວຍກໍລະນີທ່ານສົມບັດ ແຕ່ກໍໄດ້ພະຍາ ຍາມຊີ້ໃຫ້ເຫັນການເສັຍຫາຍ ຂອງການມີຊື່ລືນາມຂອງ ລັດຖະບານລາວ.

ມີຫຼາຍຢ່າງ ຊຶ່ງທ່ານສົມບັດໄດ້ມີຄວາມພິເສດສຳລັບສະຫະຣັດອະເມຣິກາ. ສົມບັດໄດ້ໄປຢ້ຽມອາເມຣິກາຄັ້ງທຳອິດ ໃນນາມການແລກປ່ຽນນັກສຶກສາມັດທະ ຍົມ ໂຄງການ American Field Service ໃນປີ 1969. ເວລາທີ່ສົມບັດ ໄປກິນ ນອນນຳຄອບຄົວ ຢູ່ Wisconsin ເປັນເວລາ 1 ປີ ສົມບັດເວົ້າແຕ່ພາສາອັງກິດ ພື້ນຖານທີ່ລາວໄດ້ຮຽນຢູ່ລາວ ນຳນັກຮຽນຮູ້ອາເມຣິກັນ.

ໃນເວລາຕໍ່ມາ ສົມບັດກໍໄດ້ຮຽນຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລຮາວາຍໄດ້ຮັບປຣິນຍາຊັ້ນສູງ ດ້ານກະສິກັມ ຂະແໜງການທີ່ເປັນ ຈຸດສຸມໃນອາຊີບຂອງສົມບັດ ທີ່ຊຸກຍູ້ການ ການເຮັດນາຮົ້ວສວນແບບຍືນຍົງ. ສົມບັດໄດ້ກໍ່ຕັ້ງສູນພັດທະນາທີ່ມີ ສ່ວນຮ່ວມ ຢູ່ວຽງຈັນ ເພື່ອສິດສອນຊາວໜຸ່ມລາວໃຫ້ໄດ້ຄວາມຊຳນານ ທີ່ໂຄງການພັດທະ ນາຊຸມຊົນຕ້ອງການ ແລະສົມບັດກໍຍັງເປັນບຸກຄົນໜຶ່ງ ຊຶ່ງປະເທດເອເຊັຍ ແລະ ອາຟຣິກກາ ນັບໜ້າຖືຕາ ຍ້ອນວຽກງານທີ່ລາວໄດ້ເປັນຜູ້ ລິເລີ້ມລົງມືເຮັດດ້ວຍ ຕົນເອງ.

ທ່ານສົມບັດເປັນຜູ້ກ່າວຄຳປາໄສເບື້ອງຕົ້ນຢູ່ໃນກອງປະຊຸມ ເວທີປະຊາຊົນ ເອເຊັຍ-ເອີໂຣບ ໃນເດືອນ ຕຸລາ 2012 ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ທີ່ລວມຜູ້ນຳ ຊຸມຊົນລາວແລະພະນັກງານຂອງການຊ່ວຍເຫຼືອຕ່າງປະເທດ. ເນື້ອຫາອັນສຳຄັນ ຂອງເວທີແມ່ນເຈົ້າໜ້າທີ່ລັດຖບານຍຶດເອົາດິນ, ຜູ້ທີ່ໃຫ້ການສະໜັບສະໜູນ ສົມບັດ ຈຳນວນໜຶ່ງ ຄິດວ່າ ສົມບັດຖືກເອົາຕົວໄປນັ້ນ ເປັນການເຕືອນ ໃຫ້ການຕຳໜິລັດຖະບານງຽບໄປໃນບັນຫານັ້ນ.

ນາງຊຸຍມິງ ພັນລະຍາຂອງ ທ່ານສົມບັດ ອະດີດພະນັກງານຊັ້ນສູງຂອງອົງ ຢູນິແຊບ (ອົງການແມ່ແລະເດັກຂອງ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ) ໄດ້ຈັດຕັ້ງການ ເຜີຽແຜ່ ເພື່ອຊຸກໃຫ້ລັດຖະບານບອກໃຫ້ຮູ້ ກ່ຽວກັບການຫາຍຕົວຂອງ ສົມບັດ. ເດືອນໜຶ່ງ ຫຼັງຈາກສົມບັດໄດ້ຫາຍຕົວໄປ ລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຂອງ ສະຫະຣັດ Hillary Rodham Clinton ກໍໄດ້ຮ້ອງຂໍໃຫ້ລັດຖະບານລາວໃຫ້ ຂໍ້ມູນ.

ນາງຊຸຍມິງວ່າ “ແຕ່ກ່ອນ ລັດຖະບານລາວກໍໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ມູນ ທີ່ອ້າງອີງເຖິງ ການ ຫາຍສາບສູນຂອງປະຊາຊົນລາວຜູ້ອື່ນ, ແຕ່ວ່າເຈົ້າໜ້າທີ່ລາວຍັງບໍ່ທັນໄດ້ສູ້ໜ້າ ຈັກເທື່ອ ກັບຄວາມສົນໃຈຂອງສາກົນ”.

ສະຫະຣັດ ກໍຍັງໄດ້ສະແດງຄວາມຫ່ວງໃຍ ຕໍ່ການປະຕິເສດຂອງລັດຖະບານ ລາວ ເພື່ອຊ່ວຍການສືບສວນ ຫາຄົນຖືສັນຊາດອາເມຣິກັນ 2 ຄົນ ແລະຜູ້ 1 ເປັນຜູ້ທີ່ມີອະນຸຍາດຢູ່ອະເມຣິກາ ເປັນເຊື້ອຊາດລາວ ທີ່ສູນຫາຍໄປໃນປີນີ້.

ເຈົ້າໜ້າທີ່ຂອງສະຖານທູດອະເມຣິກັນ ໄດ້ເວົ້າວ່າ ໃນເດືອນນີ້ເອງ ເຈົ້າໜ້າລາວ ທີ່ສະຫວັນນະເຂດ ແຂວງພາກໃຕ້ ໄດ້ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ ຄະນະສືບສວນອະເມຣິກັນ ໄປສະຖານທີ່ໆ 3 ຄົນ ຍັງໄດ້ເຫັນຕົວໃນເດືອນ ມັງກອນ ຄື: ສຸລິ ກອງດາລາ ວົງ, ບຸນທ່ຽງ ອິນສີຊຽງໃໝ່ແລະບຸນມາ ພັນໂຍທາ.

ລາວຊິອ່ອນໃຫ້ ອີຢູ ບໍ? ກ່ຽວກັບການກົດດັນ ເລື່ອງສົມບັດ?

(Will Laos bend over EU pressure on Sombath?)

Asian Correspondent: 16 March 2013

Rob O’Brien

ເປັນເວລາຫຼາຍກວ່າ 3 ເດືອນ ຕັ້ງແຕ່ສົມບັດສົມພອນ ນັກເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຜູ້ເຜີຍແຜ່ ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ໄດ້ເຫັນເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍ ຢູ່ທ້ອງຖະໜົນ ອັນສົບສົນໃນ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.

Sombath Somphone

ຜູ້ທີ່ມີຊື່ສຽງຂອງອາຊີໄດ້ຖ່າຍຮູບຕໍ່ໜ້າສູນວັດທະນະທັມຂອງ ປະເທດຟີລິບປິນ ກ່ອນພິທີ ໄດ້ຮັບຫຼຽນແມັກໄຊໄຊໃນ ວັນພຸດວັນທີ 31 ສິງຫາ 2005 ຢູ່ມານີລາ ປະເທດຟີລິບປີນ. ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຫຼຽນຈາກຊ້າຍໄປ ມີ: ຜູ້ແທນສະພາສູງຂອງ ຣາຊອານາຈັກໄທ ທ່ານ Jon Ungphakorn ຍ້ອນວຽກງານໃນລັດຖະບານ, ທ່ານ Teten Masduki ຈາກ ອິນໂດເນເຊັຍ ຍ້ອນວຽກງານຂອງຊຸມຊົນ,  Dr V. Shantha ຈາກອິນເດັຍ ຍ້ອນວຽກງານ ຂອງຊຸມຊົນ, ທ່ານ Sombath Somphone ຈາກປະເທດລາວ ຍ້ອນ ການນຳພາຊຸມຊົນ, ທ່ານ Matiur Rahman ຈາກບັງກລາເທດ ຍ້ອນການໜັງສືພິມ, ວັນນະຄະດີແລະປະດິດ ແຕ່ງສິລະປະ ການສື່ສານແລະຍານາງ Yoon Hye-Ran ຈາກເກົາຫຼີໃຕ້ ຍ້ອນ ການນຳພາ ຍຸກໃໝ່ (ຮູບຈາກ Associated Press/ຂອງ Bullit Marquez).

ກ້ອງຖ່າຍຮູບປິດວົງຈອນ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ໜ້າກຽດຊັງ ບັນທຶກພາບເວລາສຸດ ທ້າຍເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ການຫາຍ ສາບສູນຂອງສົມບັດສົມພອນ ໄດ້ມີການ ວາງແຜນຢ່າງລະອຽດເອົາຕົວໄປ. ລົດຈິບຂອງສົມບັດ ຖືກເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດ ຢຸດໃນມື້ວັນທີ 15 ເດືອນ ທັນວາ ກ່ອນທີ່ສົມບັດ ຈະຖືກເອົາຂື້ນລົດ ຕ່າງຫາກ ແລະສົມບັດກໍຫາຍສາບສູນໄປເລີຍ.

ລັດຖະບານແລະຕຳຫຼວດລາວ ຍັງສືບຕໍ່ປະຕິເສດຢູ່ ໃນທຸກພະລະໜ້າທີ່ ຂອງ ຕົນກ່ຽວກັບການຫາຍສາບສູນຂອງ ສົມບັດ ແລະການສຶບສວນທີ່ຍັງດຳເນີນບໍ່ໄດ້ ບັນລຸຜົນ ບໍ່ໄດ້ຮັບຄຳຕອບວ່າ ສົມບັດຢູ່ແຫ່ງໃດ ຫຼືວ່າ ກ່ອນອື່ນໝົດ ເປັນຫຍັງ ສົມບັດ ຈຶ່ງຖືກຄຸມຕົວໄປ.

ພ້ອມກັນກັບ ອົງກອນລາວແລະອົງກອນສາກົນ ທີ່ບໍ່ຂື້ນກັບລັດຖະບານແລະ ຜູ້ທີ່ໃຫ້ຄວາມສະໜັບສະໜູນອື່ນໆ ນາງຊຸຍມິງ ພັນລະຍາຂອງສົມບັດ ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງ ການເຜີຽແຜ່ລະດັບສາກົນທີ່ຕິດຕາມ ລັດຖະບານລາວທີ່ຖືກກົດດັນ.

ຄະນະຜູ້ແທນສາກົນແລະນັກການທູດ ກໍຍັງສະແດງຄວາມຫ່ວງໃຍວ່າ ສົມບັດ ຢູ່ແຫ່ງໃດ, ໃນບໍ່ດົນມໍ່ໆມານີ້ ກໍຍັງມີຄະນະຜູ້ແທນ ອີຢູ, ແຕ່ວ່າ ເຖິງປັດຈຸບັນ ເຈົ້ານີ້ໜ້າທີ່ລາວກໍຍັງໃຫ້ຄຳຕອບທີ່ຂື້ນກັບຜູ້ອື່ນແລະ ຊຸຍມິງເວົ້າວ່າ ລາວໄດ້ຍິນ ຄຳຕອບລັກສະນະດຽວກັນ ຫຼາຍຫຼົບຫຼາຍຕ່າວ.

ພວກນັກການທູດໄດ້ພົບກັບ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຊັ້ນສູງຂອງລັດຖະບານ ແລະລັດຖະ ມົນຕີ ແຕ່ວ່າຄຳຕອບຍັງຄືເກົ່າຢູ່: ‘ພວກເຮົາກໍມີຄວາມຫ່ວງໃຍຫຼາຍ ແລະກໍເຮັດ ທຸກຢ່າງທີ່ພວກເຮົາເຮັດໄດ້, ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດໄດ້ເຮັດການສືບສວນ, ແຕ່ວ່າ ພວກເຮົາກໍຍັງຫາສົມບັດບໍ່ເຫັນ – ພວກເຮົາກໍເສັຽໃຈໃນເຫດການ ໆລໆ” ‘ນາງ ຊຸຍມິງກ່າວໃນທີ່ສຸດ.

ອາທິດໜ້າຈະເປັນ 100 ວັນ ຕັ້ງແຕ່ ສົມບັດຫາຍສາບສູນໄປ ແລະ ອີຢູ ໄດ້ໃຫ້ຄຳໝັ້ນສັນຍາວ່າ ການກົດດັນຈະຜ່ານ ລະບົບໃໝ່ ຂອງກິຈະກັມສາກົນ ທີ່ຖືວ່າ ກໍລະນີຂອງສົມບັດເປັນບຸລິມະສິດຂອງສະພາ ອີຢູ ຢູ່ໃນກັມມາທິການ ຂອງອົງການສິດທິມະນຸດຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ.

ຜູ້ແທນສະພາສູງຂອງເນເທີແລນດ໌ ແລະຫົວໜ້າຄະນະຜູ້ແທນທ່ານ Tuur Elzinga ໄດ້ມີຄວາມຈົງໃຈທີ່ສະແດງ ອອກວ່າ ຢູອີ ຕົກລົງຈະບໍ່ອ່ອນຕໍ່ການ ຫາຍຕົວຂອງນັກເຄື່ອນໄຫວ. “ຖ້າຫາກວ່າ ເຈົ້າໜ້າທີ່ລາວຄຶດວ່າ ປະເດັນຂອງ ການຫາຍສາບສູນຂອງສົມບັດ ຈະຖືກຫຼົງລືມໄປນັ້ນ? ພວກເພິ່ນຄຶດຜິດ” ທ່ານ Elzinga ໄດ້ກ່າວ.

ແຕ່ວ່າ ຂີດໝາຍ 100 ວັນ ໃກ້ເຂົ້າມາແລ້ວ, ມັນເປັນຫຼາຍວັນທີ່ຍືດເຍື້ອ ຍາວນານຂອງການເຜີຽແຜ່ທີ່ພັນລະຍາຂອງ ສົມບັດ ກຳລັງມີການໃຊ້ຈ່າຍ.

ຂ້ອຍເມື່ອຍຫຼາຍແລະໝົດກຳລັງໃຈ ທີ່ວ່າ ອາທິດແລ້ວອາທິດເລົ່າ ບໍ່ມີຂ່າວ ຫຍັງ ແລະບໍ່ມີການແນະນຳທາງໃໝ່ ແຕ່ວ່າ ຂ້ອຍບໍ່ມີທາງເລືອກ ມີແຕ່ວ່າ ທົດລອງເລື້ອຍໄປແລະໃຊ້ຄວາມອົດທົນ ແລະທົດລອງການແນະນຳທຸກຢ່າງ ແລະຊ່ອງທາງທຸກອັນທີ່ຈະໄດ້ພົບເຫັນສົມບັດ” ນາງໄດ້ກ່າວ.

ຊີວິດຂອງຂ້ອຍຢຸດສະງັກ – ລໍຖ້າ, ລໍຖ້າ, ຫວັງ ແລະ ຫວັງ ແລະບາງຄັ້ງ ມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າໃຜຊ່ອຍຫຍັງບໍ່ໄດ້ ແລະ ກໍມີຄວາມໝົດຫວັງ. ຂ້ອຍຫາກໍ່ມີ ຄວາມເຊື່ອໃນໃຈວ່າ ສົມບັດຍັງມີຊີວິດຢູ່…ຍ້ອນວ່າ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງບໍ່ຄາດຝັນ ຈະເປັນໄປໄດ້ໝົດ”.

ສະຫະຣັດອາເມຣິກາ ກົດດັນ ລາວ ກ່ຽວກັບການຫາຍຕົວໄປ ຂອງນັກເຄື່ອນໄຫວ

ຂ່າວເອແອຟປີ (Agence France Press = AFP) 19 ກຸມພາ 2013

ຕົວແທນສະຫະຣັດກ່ຽວກັບສິດທິ ໃນວັນຈັນ (18.2.2013) ໄດ້ຂໍຮ້ອງ ມາຍັງປະເທດລາວ ເພື່ອຊາບ ຂ່າວຕື່ມຂອງການຫາຍຕົວໄປ ໄດ້ 2 ເດືອນ ຂອງນັກເຄື່ອນໄຫວທີ່ມີຊື່ສຽງ, ໄດ້ເວົ້າວ່າ ເຫດການນີ້ໄດ້ມີ “ຜົນສະທ້ອນຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ໝົດກຳລັງໃຈ” ຕໍ່ກຸ່ມທີ່ເຮັດວຽກ ກັບມວນຊົນ.

Sombath08 - people get into back door of Jeep

ສົມບັດສົມພອນ, ອາຍຸ 62 ປີ ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງອົງກອນທີ່ບໍ່ສັງກັດ ລັດຖະບານ ຊຶ່ງເຜີຍແຜ່ ການພັດທະນາ ແບບຍືນຍົງ ໄດ້ຫາຍຕົວໄປຢູ່ນະຄອນວຽງຈັນ ເວລາຂັບລົດກັບບ້ານພັກ ໃນວັນທີ 15 ທັນວາ (2012) ແລ້ວນີ້.

ຮູບໃນກ້ອງຖ່າຍຮູບຄົບວົງຈອນ ເຫັນໄດ້ວ່າ ສົມບັດສົມພອນຖືກນຳ ຕົວໄປຈາກສະຖານີ ຕຳຫຼວດໂດຍ ຄົນ 2 ຄົນ ທີ່ບໍ່ຮູ້ໜ້າ.

“ເປັນການເຫຼືອເຊື່ອເຮັດໃຫ້ອ່ອນກຳລັງໃຈ ທີ່ການສືບສວນບໍ່ໄປບໍ່ມາ”. ທ່ານດານນິແອນ ແບຣ໌ ຮອງຜູ້ຊ່ວຍລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຂອງ ສະຫະຣັດອາເມຣິກາ, ພະແນກ ປະຊາທິປະໄຕ, ສິດທິມະນຸສະຍະທັມ, ແລະແຮງງານ, ໄດ້ບອກ ເອແອຟປີ ທາງໂທລະສັບ ຈາກວຽງຈັນ ຫຼັງຈາກທີ່ທ່ານ ໄດ້ມີການໂອ້ລົມກັບ ຮອງລັດຖະມົນຕີ ຕ່າງປະເທດ ຂອງລາວ.

“ຂ້ອຍແນ່ໃຈວ່າ ພວກເພິ່ນກຳລັງມີການສືບສ່າວຫາ – ແມ່ນເທົ່າທີ່ ຮອງລັດຖະມົນຕີ ໄດ້ບອກກັບຂ້ອຍ – ແຕ່ວ່າ ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈວ່າ ເພິ່ນ (ຮອງລັດຖະມົນຕີລາວ) ເຂົ້າໃຈວ່າ ຖ້າ ບໍ່ໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນເພີ້ມເຕີ່ມ ກໍຊ່ອຍ ຫຍັງບໍ່ໄດ້”. ທ່ານແບຣ໌ໄດ້ເວົ້າ ທັງສະແດງຄວາມເສັຽຫວັງ ທີ່ທ່ານ ບໍ່ ໄດ້ພົບ ກັບເຈົ້າໜ້າທີ່ ຂອງກະຊວງຮັກສາຄວາມສະຫງົບ ຈັກຄົນ.

ເຈົ້າໜ້າທີ່ລາວ ໄດ້ໃຫ້ຄຳເຫັນກ່ອນແລ້ວວ່າ ສົມບັດອາດຖືກນຳຕົວໄປ ຍ້ອນການຜິດ ຖຽງກັນສ່ວນຕົວ ແຕ່ກໍຍັງເວົ້າວ່າ ບໍ່ມີຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບ ສົມບັດສົມພອນ ຢູ່ແຫ່ງໃດໝົດ.

ຜູ້ເຜີຍແຜ່ (ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ) ໄດ້ຮັບຫຼຽນຣາມົງມາກໄຊໄຊ ໃນປີ 2005 ຍ້ອນການນຳພາ ຊຸມຊົນ, ວຽກງານກ່ຽວກັບການຫຼຸດຜ່ອນ ຄວາມຍາກຈົນແລະ ການພັດທະນາແບບຍື່ນຍົງຢູ່ໃນປະເທດ ທີ່ຍາກຈົນຫຼາຍກວ່າໝູ່ ໃນອາຊີອັກຄະເນ.

ລັດຄອມມູນິດທີ່ມີຄວາມປິດລັບ ມີພັກດຽວ – ຄວບຄຸມສື່ມວນຊົນທັງ ໝົດ ແລະບໍ່ມີ ການຜ່ອນສັ້ນຜ່ອນ ຍາວການຕິຕຽນ – ໃນຫຼາຍປີບໍ່ດົນ ມານີ້ ໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ອົງກອນ ປະຊາຊົນພາຍໃນປະເທດ ໄດ້ມີການ ເຄື່ອນໄຫວ.

ແຕ່ວ່າ ການຫາຍຕົວໄປຂອງສົມບັດສົມພອນ ໄດ້ສົ່ງຄວາມກົງວົນໃຈໃນເຄືອຂ່າຍຂອງ ສົມບັດ.
ທ່ານແບຣ໌ໄດ້ເວົ້າວ່າ “ແນ່ນອນທີ່ມີຜົນສະທ້ອນຍ້ອນການເມີນເສີຍ”.

“ຕາບໃດວ່າ ເຫດການຍັງບໍ່ມີການແກ້ໄຂ ແລະສົມບັດຍັງບໍ່ທັນໄດ້ກັບ ມາສູ່ພັນລະຍາ ຂອງລາວ, ຊຸມຊົນທົ່ວໂລກ, ຜູ້ຄົນຢູ່ທີ່ນີ້ທີ່ຮູ້ຈັກມັກແກ່ນ ຮັກແພງສົມບັດ ກໍຄົງຍັງຈະສືບຕໍ່ ທວງຖາມຫາ” ທ່ານແບຣ໌ໄດ້ເວົ້າຕື່ມ.